ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวนั้นมีการติดต่อกับประเทศในซีกโลกตะวันตกอย่างกว้างขวางมากขึ้น ซึ่งทำให้มีการนำเทคโนโลยีใหม่ๆ เข้ามาใช้และมีกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นใหม่ ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ต้องมีการบัญญัติศัพท์ขึ้นใช้เพื่อสื่อสารด้วยภาษาไทยให้เข้าใจตรงกัน ซึ่งในการบัญญัติศัพท์นั้น พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงคิดศัพท์ภาษาไทยจากคำภาษาอังกฤษขึ้นใช้มากมายหลายคำ คำที่ยังใช้กันอยู่จนถึงปัจจุบัน เช่น
| วิทยุ |
จากคำ |
Radio |
| คมนาคม |
จากคำ |
Communication |
| ไปรษณียบัตร |
จากคำ |
Post card |
| บรรณาธิการ |
จากคำ |
Editor |
| ตำรวจ |
จากคำ |
Police |
| โทรเลข |
จากคำ |
Telegram |
| โทรศัพท์ |
จากคำ |
Telephone |
| ธนาคาร |
จากคำ |
Bank |
| ห้องสมุด |
จากคำ |
Library |
| เอกอัครราชทูต |
จากคำ |
Ambassador |
| |
ฯลฯ |
|
นอกจากนี้ ยังทรงบัญญัติศัพท์ขึ้นใช้แทนคำไทยที่ใช้กันอยู่และทรงเห็นว่ายังไม่เหมาะสม เช่น
| นาง นางสาว |
ใช้แทน |
อำแดง |
| โรคระบาด |
ใช้แทน |
โรคติดต่อ |
| กรมชลประทาน |
ใช้แทน |
กรมทดน้ำ |
| สภากาชาด |
ใช้แทน |
สภาอนุโลมแดง |
| |
ฯลฯ |
|
ส่วนคำที่จำเป็นต้องใช้ในกิจการที่เพิ่งริเริ่มขึ้นในเวลานั้นก็ทรงบัญญัติขึ้นด้วย เช่น
| เครื่องบิน |
มหาวิทยาลัย |
| คณบดี |
ไชโย |
| ธนาคารออมสิน |
นามสกุล |
| พุทธศักราช |
อักษรศาสตร์ |
| วิทยาศาสตร์ |
อนุบาล |
ฯลฯ |
การที่ทรงคิดศัพท์บัญญัติต่าง ๆ ขึ้นใช้ ทำให้เป็นประโยชน์แก่วงการภาษาไทยอย่างยิ่ง และแสดงให้เห็นว่าทรงเป็นผู้แตกฉากในเรื่องของภาษาไทยจึงสามารถนำคำต่าง ๆ มาประกอบกันเข้าทำให้เกิดคำศัพท์ต่าง ๆ ขึ้นใหม่ นับว่าทรงทำให้เกิดความเจริญก้าวหน้าแก่วงการภาษาไทยของชาติ
อนึ่งพระองค์ได้ทรงมีพระราชดำริเกี่ยวกับอักขรวิธีใหม่ โดยทรงคิดที่จะให้มีการเปลี่ยนแปลงวิธีการเขียนหนังสือไทยให้ตัวพยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์อยู่ในบรรทัดเดียวกัน เพื่อช่วยประหยัดพื้นที่ในการพิมพ์ อันจะทำให้ผลต่อขนาดของหนังสือและจะทำให้หนังสือมีราคาถูกลง ทั้งนี้พสกนิกรของพระองค์จะได้มีโอกาสอ่านหนังสือกันได้มากยิ่งขึ้น แต่พระราชดำรินี้มิได้ดำเนินไปอย่างแพร่หลายในวงกว้าง จึงยังมิได้มีการเปลี่ยนแปลงใดๆ อย่างไรก็ตาม นับว่าพระองค์ทรงเป็นผู้มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์เกี่ยวกับเรื่องนี้
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรวุธ สยามมงกุฎราชกุมาร
